Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie rozbieżności w interpretacji przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z przepisami Kodeksu cywilnego

   Szanowny Panie Premierze! W związku z wątpliwościami, jakie powstawały i powstają na tle interpretacji przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w konfrontacji z przepisami Kodeksu cywilnego, zwracam się z uprzejmą prośbą do pana ministra o przedstawienie stanowiska podległego panu resortu w następującej sprawie.    Zgodnie z art. 19 ust. 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (DzU z 1993 r. nr 11, poz. 50, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą VAT, obniżenie kwoty podatku należnego nie może nastąpić wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru.    W myśl art. 535 Kodeksu cywilnego, zwanego dalej K.c., kupujący jest zobowiązany do odebrania rzeczy, a sprzedawca do jej wydania. W myśl natomiast art. 454 § 1 K.c. - przepisu określającego miejsce spełnienia świadczenia w stosunku do umów zobowiązujących - jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Art. 544 § 1 K.c., będący lex specialis do art. 454 § 1 K.c., stanowi, iż w przypadku gdy rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełniania świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, iż wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.    Przepisy ustawy VAT nie definiują pojęcia otrzymania towaru. Z pojęciem otrzymania wiąże się nierozerwalnie pojęcie wydania rzeczy (towaru), gdyż wydanie i odebranie rzeczy są obowiązkami nałożonymi odpowiednio na sprzedawcę i nabywcę jako na strony umowy sprzedaży. Przepisy prawa cywilnego dają też stronom umowy możliwość swobodnego umówienia się co do miejsca spełnienia świadczenia. Zatem miejscem spełnienia świadczenia (wydania i odbioru rzeczy) może być siedziba osoby trzeciej, jeżeli strony tak w umowie postanowią.    W kontekście przepisów ustawy VAT z chwilą dostarczenia towaru do siedziby osoby trzeciej, w sytuacji gdy strony tak umownie postanowiły, ziści się więc warunek otrzymania towaru, o którym mowa w art. 19 ust. 3a, uprawniający (obok innych wymienionych w przepisach VAT warunków) nabywcę do odliczenia podatku naliczonego VAT, wynikającego z faktury zakupu (analogicznie w przypadku SAD). Jeżeli jednak rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia (inne niż umowne i inne niż siedziba odbiorcy), uważa się, że wydanie zostało dokonane przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy takiego rodzaju. W tego typu sytuacji dochodzi do rozdzielenia chwili i miejsca wydania towaru od miejsca jego odbioru.    W orzecznictwie organów skarbowych i Naczelnego Sądu Administracyjnego spotyka się orzeczenia, których treść jest odmienna od przedstawionego powyżej przeze mnie stanowiska. W orzeczeniach tych prezentowany jest pogląd, iż warunek otrzymania towaru nie ziszcza się w sytuacji, gdy strony umownie ustaliły, iż miejscem spełnienia świadczenia wynikającego z umowy kupna-sprzedaży jest miejsce siedziby osoby trzeciej. Należy do nich m.in. wyrok z dnia 11 października 1999 r., sygn. I SA/LU 824/98, który otrzymanie towaru utożsamia ˝z fizycznym władztwem nad rzeczą˝.    Wobec powyższego zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie informacji:    Jaka jest definicja organów skarbowych pojęcia ˝otrzymanie towaru˝, którym posługuje się art. 19 ust. 3a ustawy o VAT?    Czy w przypadku nabywania przez podatnika towarów - w tym od kontrahentów zagranicznych - przysługuje mu prawo pomniejszania podatku należnego o podatek naliczony związany z nabyciem tych towarów, w sytuacji gdy towary, ze względów ekonomicznych, z pominięciem magazynów podatnika są przekazywane bezpośrednio do magazynów odbiorców tego podatnika?    Zgodnie z art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki.    Zgodnie z art. 242 § 2 Kodeksu celnego od kwoty należności nieuiszczonych w terminie pobiera się odsetki według zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach dotyczących pobierania odsetek od zaległości podatkowych.    Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.    Zgodnie z art. 139 § 1 ordynacji załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania.    W praktyce podmiotów gospodarczych zdarzają się następujące sytuacje: podmiot zwraca się z wnioskiem do właściwego miejscowo urzędu celnego o dokonanie zgłoszenia celnego, ewentualnie o zmianę zgłoszenia celnego, gdyż w trakcie wewnętrznej kontroli dokumentów okazuje się, iż określonych towarów nie zgłoszono albo zgłoszono w sposób nieprawidłowy.    Urząd celny na wniosek podmiotu wszczyna postępowanie. W trakcie postępowania wyznacza podmiotowi szereg terminów, w których ma on dostarczyć dokumentację. Od momentu dostarczenia żądanej przez organ celny dokumentacji rozpatruje on sprawę często przez 12 do 18 miesięcy od daty wszczęcia postępowania, nie wyjaśniając przy tym przyczyny zwłoki. Za cały okres, tj. od momentu wydania decyzji, nalicza podmiotowi, na którego żądanie zostało wszczęte postępowanie, odsetki wyrównawcze. Podmiot gospodarczy jest przy tym bezsilny, gdyż nie przysługują mu żadne środki prawne, na mocy których organ celny mógłby odstąpić od pobierania odsetek. Zamiarem podmiotu, który sam dokonuje zgłoszenia i żąda korekt, nie jest osiągnięcie korzyści finansowej w związku z opóźnianiem uiszczenia należności celnych. Należy przy tym podkreślić, iż w postępowaniach tych chodzi o kwoty nieistotne z punktu widzenia dużych importerów - chodzi przede wszystkim o poprawność dokumentacji. Odsetki za zwłokę w postępowaniach tych powstają głównie wskutek przedłużającego się postępowania administracyjnego związanego z wydaniem decyzji.    W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie mi informacji:    Czy na podstawie obowiązujących przepisów, w stanie faktycznym i prawnym opisanym powyżej, podmiot gospodarczy może się ubiegać o umorzenie odsetek?    Czy w sytuacji, kiedy podmiot gospodarczy sam dokonuje zgłoszenia albo zwraca się z wnioskiem o korektę uprzednich zgłoszeń, organy celne mogą odstąpić od naliczania odsetek? W mojej opinii jeżeli już odsetki te powinny być naliczane, to najdłużej za okres do upływu 1 miesiąca od daty złożenia wniosku przez podmiot o wszczęcie postępowania. W tym terminie bowiem zgodnie z Ordynacją podatkową postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone.    Czy w związku z opisanym powyżej sposobem postępowania organów celnych budżet państwa nie poniesie szkód w postaci obowiązku wypłaty odszkodowań za nieuzasadnione przedłużanie postępowania?    Z poważaniem    Poseł Marek Sawicki    Warszawa, dnia 18 marca 2002 r.